Henricusschool, Amsterdam - Nederland

Cases

Wie herinnert zich niet zijn oude schoolplein? Iedere pauze razendsnel naar buiten om een plekje te veroveren. Voetballen, tikkertje spelen en touwtje springen totdat de bel weer ging. Mooie herinneringen, maar het plein zelf? Grijze tegels van het fietsenhok tot aan de schooldeur en als je geluk had een klimrek. Nee, dan het nieuwe Zoneparc van de St. Henricusschool in Amsterdam: felle kleuren en patronen op de grond, zitjes om lekker te kletsen, een atletiekbaan, een echt straatvoetbalveldje, basketbal en een enorm KOMPAN Funky Elements speeltoestel midden op het plein om op te klimmen, glijden, klauteren en ga zo maar door. Er is gewoon te veel te doen, maar gelukkig blijft het Zoneparc na schooltijd gewoon open.

De St. Henricusschool is een van de vier locaties waar de Stichting Zoneparc Foundation Nederland (ZPFN) momenteel proef draait met dit nieuwe concept voor schoolpleinen. Het principe is volgens projectleider Sanne Nuijten heel eenvoudig: "Een Zoneparc is een schoolplein bij een basisschool dat verdeeld is in drie zones met elk een eigen kleur. Een rode zone voor sport, zoals voetbal, basketbal en zelfs een atletiekbaantje. Blauw is de multi-activiteitenzone met allerlei spelvormen en kleurige markeringen. En geel is wat we noemen de 'chill-out' zone, waar je rustig met vriendjes en vriendinnetjes kunt zitten. Tussen de zones loopt een oranje hartlijn die alle activiteiten met elkaar verbindt en op die hartlijn kun je ook weer allerlei spelletjes doen."

Duidelijk afgebakende zones

Het Zoneparc-concept is een initiatief van NIKE en komt uit Engeland, waar sinds 2001 ruim 320 van deze pleinen zijn gebouwd. Nuijten vertelt dat het eigenlijk allemaal is begonnen om pesten en ruzies op het schoolplein tegen te gaan. "Op schoolpleinen zie je vaak dat kinderen als het ware moeten vechten voor hun plek. Jongens gaan voetballen en nemen het hele plein in beslag, voor de meisjes blijft

geen ruimte over. Of er zijn verschillende groepjes die allemaal op dezelfde plek willen spelen en daar is dan geen plek voor. Op het Zoneparc is dat allemaal anders. De zones zijn duidelijk afgebakend en iedereen vindt zijn eigen plek. Wil je

voetballen? Dan doe je dat binnen de lijnen van het veld. Lekker kletsen doe je in de chill-outzone, en in de blauwe zone kun je andere spelletjes doen. Er is ruimte genoeg voor iedereen."

 

In het Zoneparc markeren kleurige vlakken en tekeningen de plek voor allerlei sport- en spelvormen. Basketbal, klokkijken, hinkelen, ballen gooien, fietsen en ga zo maar door. De spelregels staan in een speciale handleiding die de basisschool krijgt bij oplevering van het Zoneparc. Maar de zones zijn zo ontworpen dat je met de markeringen ook zelf allerlei nieuwe spellen kunt bedenken.

Speels en leerzaam

Zo speels als het plein eruit ziet, zo serieus zijn de doelstellingen van Zoneparc: toename van de sociale integratie van kinderen in een achterstandsituatie, meer participatie van meisjes in beweging en sport, minder pesten en meer fysieke activiteit. In Nederland ligt de focus vooral op basisscholen die kampen met achterstandsituaties of gelegen zijn in drukke stadscentra, waar speelruimte schaars is. Volgens Nuijten heeft het Zoneparc juist voor deze scholen een enorme toegevoegde waarde. "Op het Zoneparc is veel ruimte voor lichamelijke beweging in de vorm van sport en spel. Maar je kunt er ook allerlei spelvormen integreren in het onderwijsprogramma. Op het plein van de St. Henricus hebben we bijvoorbeeld een grote klok gemaakt waarop je met je armen de tijd kunt aangeven. En er is een ABC-spel waarmee je van alles kunt leren over het alfabet. De figuren in de blauwe zone zijn zo gemaakt dat je er van alles mee kunt doen, en met een beetje fantasie verzin je de leukste spelletjes."

De helden van het Zoneparc

Op het plein is een sleutelrol weggelegd voor de zogenaamde 'Zoneparc helden'. Dit zijn leerlingen uit groep acht die na een speciale training toezicht helpen houden op het plein. Ze delen de materialen uit die standaard bij het Zoneparc horen, zoals voetbalgoals, pionnen en basketballen. Maar ze helpen ook de kleintjes bij het klimrek als dat nodig is. Volgens Nuijten zijn het deze 'helden' die het Zoneparc maken tot wat het is. "Ze doen eigenlijk alles op het plein en daarmee nemen ze de leraren en klassenassistenten veel werk uit handen. Die hebben dan meer tijd om persoonlijke aandacht aan kinderen te geven en zo is er veel meer begeleiding op het plein. De helden nemen hun werk heel serieus. Ze waarschuwen kinderen die zich niet aan de regels houden en delen als dat nodig is zelfs straf uit. Dan mag iemand bijvoorbeeld de volgende pauze niet op het plein. De kinderen kijken echt tegen de helden op, en het mooiste is dat je zelf ook held kunt worden, want ieder jaar leiden de helden van dat jaar zelf hun opvolgers op.

Training voor alle betrokkenen

Het zijn natuurlijk niet alleen de leerlingen van groep acht die verantwoordelijk zijn voor het reilen en zeilen tijdens de pauzes. Sanne Nuijten en haar team trainen alle betrokkenen bij het Zoneparc. "Dat zijn bijvoorbeeld de klassenassistenten, zij worden Zoneparc School Coaches en regelen samen met de helden de gang van zaken op het plein. Hetzelfde geldt voor overblijfkrachten, die als Zoneparc Overblijf Coaches de boel buiten schooltijd in de gaten houden. Want het Zoneparc blijft

gewoon open. En dan zijn er natuurlijk de leraren die alles moeten weten over de mogelijkheden en regels op het Zoneparc. Veel van deze informatie staat in een speciale handleiding die de scholen krijgen. Denk aan richtlijnen voor het beheren van het Zoneparc, het onderhoud en de begeleiding. Maar we geven ook een boekje mee met een beschrijving van alle markeringen en waarin we ideeën en tips hebben verzameld voor spelletjes,educatieve activiteiten en het gebruik van de materialen. In de toekomst willen we graag een online variant gebruiken, waarop mensen ook met elkaar kunnen chatten en ideeën kunnen uitwisselen.

Steun van KOMPAN

Het is duidelijk dat een concept als Zoneparc niet zonder financiële steun kan van het bedrijfsleven en de overheid. In Nederland is KOMPAN een van de partijen die naast initiatiefnemer NIKE een steentje bijdraagt, en dat is natuurlijk niet voor niets. Spelen en ontwikkelen zijn kernbegrippen in de KOMPAN-filosofie en daar past dit concept uitstekend bij. In het geval van de St. Henricusschool tekende het Kompan Play Institute in Zaltbommel daarom graag voor het ontwerp van het plein, om nog maar niet te spreken van de enorme Funky Elements blikvanger midden op het Zoneparc.

 

Volgens Nuijten pikt zelfs de Nederlandse overheid het idee op. "Het Zoneparc is meer dan alleen een schoolplein. Het is een middel om kinderen samen te laten spelen en bewegen. Tijdens pauzes, maar ook buiten schooltijd. Want het Zoneparc is dan toegankelijk voor alle buurtkinderen en hun ouders. Met alle positieve effecten van dien". Ze weet zich in ieder geval gesteund door de resultaten die in Amsterdam nu al zichtbaar zijn en de ervaringen uit Engeland, waar het Zoneparc een enorm succes is gebleken. Er zijn veel minder ruzies en pesterijen op het schoolplein, kinderen zijn na de pauze rustiger en meer geconcentreerd aan het begin van de les en er is meer beweging en speelplezier voor ieder kind. En dat is precies wat we bedoelen met 'Playful Living'.

 

Wat & waar
Locatie: Amsterdam, Nederland